Παγκρητική Πολιτισμός
Άρθρα για τη μουσική, τους χορούς, τη γλώσσα, τη γαστρονομία και τα έθιμα της Κρήτης — η κληρονομιά που κρατούν ζωντανή τα σωματεία μας σε όλη την Ευρώπη.
Η κρητική μουσική: λύρα, λαούτο και τα όργανα του νησιού
Τα όργανα της κρητικής μουσικής — λύρα, λαούτο, βιολί, μπουλγαρί, ασκομαντούρα — τα ριζίτικα των βουνών και οι δάσκαλοι που τα κράτησαν ζωντανά. Η ιστορία ενός ζωντανού πολιτισμού, με όσα λέει και όσα δεν λέει ο θρύλος.
Ο Κρητικός που έσκαψε πρώτος: ο Μίνως Καλοκαιρινός και η Κνωσός
Πολύ πριν φτάσει ο Άρθουρ Έβανς, ένας έμπορος του Ηρακλείου άνοιξε τις πρώτες τομές στην Κνωσό. Η ιστορία της ανακάλυψης του πιο διάσημου μινωικού ανακτόρου — και γιατί ο Κρητικός που ξεκίνησε ξεχάστηκε.
Παράδοση και αλλαγή: τι είναι «αυθεντικό» στην κρητική κουλτούρα;
Η βράκα, το σαρίκι, η λύρα, το πεντοζάλι — πράγματα που θεωρούμε αιώνια. Η έρευνα όμως δείχνει ότι πολλά είναι νεότερα απ’ όσο νομίζουμε. Γιατί αυτό δεν αδειάζει την παράδοση, αλλά τη σέβεται.
Από το Βυζάντιο στον Γκρέκο: η Κρητική Σχολή αγιογραφίας
Μετά την Άλωση, ο Χάνδακας έγινε η καρδιά της μεταβυζαντινής ζωγραφικής. Από τους αγιογράφους της Κρητικής Σχολής ξεπήδησε ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος — ο Γκρέκο — που υπέγραφε πάντα «Κρής».
Νίκος Καζαντζάκης: το κρητικό βλέμμα
Ο μεγαλύτερος Κρητικός συγγραφέας του 20ού αιώνα — από τον Ζορμπά και τον Καπετάν Μιχάλη ως την Ασκητική. Η «κρητική ματιά» ως στάση ζωής, και ο τάφος στα τείχη του Ηρακλείου.
Η γλώσσα του Ερωτόκριτου: η κρητική διάλεκτος και η επιβίωσή της
Το τσιτακισμό, οι βενετσιάνικες λέξεις, το «ίντα» και το «απάντεχα» — η κρητική διάλεκτος είναι από τις πιο ζωντανές της ελληνικής. Πώς γεννήθηκε, γιατί ανθεί ακόμη, και τι κινδυνεύει στη διασπορά.
Φιλοξενία, ρακή και γλέντι: η κρητική τελετουργία της παρέας
Η τσικουδιά ως χειρονομία φιλίας, το ρακοκάζανο ως γιορτή και το γλέντι ως τελετουργία. Γιατί στην Κρήτη το τραπέζι δεν είναι φαγητό — είναι τρόπος να υπάρχεις με τους άλλους.
Ο κρητικός γάμος και η κουμπαριά: όταν η φιλία γίνεται συγγένεια
Η προίκα, το στρώσιμο του κρεβατιού, ο πρόγαμος με μαντινάδες, το γαμοκούλουρο και το λευκό σαρίκι — και η κουμπαριά, ο δεσμός που στην Κρήτη ξεπερνά τη φιλία και γίνεται αίμα.
Η κρητική διασπορά στην Ευρώπη: από τους Gastarbeiter στην Ομοσπονδία
Πώς το μεταναστευτικό κύμα προς τη Γερμανία μετά το 1960 γέννησε τα κρητικά σωματεία της Ευρώπης — και πώς από τον «Μίνωα» του Μονάχου φτάσαμε στην Παγκρητική Ομοσπονδία Ευρώπης και στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Κρητών.
Ο Ερωτόκριτος και η μαντινάδα: ο δεκαπεντασύλλαβος που έγινε ταυτότητα
Πώς ένας στίχος δεκαπέντε συλλαβών με ομοιοκαταληξία γέννησε και το αριστούργημα του Βιτσέντζου Κορνάρου και την καθημερινή ποίηση των Κρητικών — μια ιστορία που ξεκινά στη Βενετοκρατία.
Οι γνωστοί κρητικοί χοροί: πεντοζάλι, συρτός, σούστα, μαλεβιζιώτης
Ο κύκλος ανοίγει, ο πρωτοχορευτής αυτοσχεδιάζει και ο τόπος ολόκληρος μπαίνει στον χορό. Οδηγός στους τέσσερις πιο γνωστούς κρητικούς χορούς — τι λέει η ιστορία και τι ο θρύλος.
Η κρητική διατροφή: το λάδι, τα χόρτα και η μελέτη που άλλαξε τον κόσμο
Πώς η μελέτη των Επτά Χωρών ανέδειξε την Κρήτη του 1960 σε πρότυπο υγείας — και γιατί η εξήγηση δεν ήταν μόνο το ελαιόλαδο, αλλά κι ένας ξεχασμένος παράγοντας: η νηστεία.
Η κρητική φορεσιά και τα έθιμα: βράκα, στιβάνια και το σαρίκι
Η βράκα, τα στιβάνια, το μαύρο σαρίκι με τα κρόσσια, το μαχαίρι με τη χαραγμένη μαντινάδα και ο αργαλειός — τα σύμβολα του Κρητικού. Και η μεγάλη ερώτηση: τι λέει η ιστορία για τα «δάκρυα» του σαρικιού;
Η σύγχρονη κρητική μουσική: μια παράδοση που ταξιδεύει
Από το εργαστήρι «Λαβύρινθος» του Ρος Νταλυ ως τους Xylouris White και τους Χαΐνηδες — πώς η κρητική μουσική συνομιλεί σήμερα με τον κόσμο χωρίς να χάνει τη ρίζα της.
Οι Κρητικοί ανά τον κόσμο: ένα παγκόσμιο δίκτυο
Από την Αμερική του 1929 ως την Αυστραλία και τη Νότια Αφρική — η κρητική διασπορά είναι μια οικογένεια που καλύπτει τον πλανήτη, ενωμένη σήμερα κάτω από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Κρητών.
Η νεολαία και η μεταβίβαση: πώς περνά η παράδοση στην επόμενη γενιά
Χορευτικά, μαθήματα γλώσσας, ταξίδια στην Κρήτη και συνέδρια νεολαίας — και η πιο σιωπηλή πρόκληση της διασποράς: πώς κρατάς ζωντανή μια ταυτότητα στην τρίτη γενιά.
Οι λιγότερο γνωστοί χοροί της Κρήτης
Πέρα από το πεντοζάλι και τον συρτό, η Κρήτη έχει πάνω από είκοσι τοπικούς χορούς — ζερβόδεξος, κουτσαμπαδιανός, πρινιώτης, γιτσικιά σούστα — πολλοί από τους οποίους κινδυνεύουν να ξεχαστούν.
Δεν υπάρχουν άρθρα σε αυτό το θέμα ακόμη.